Tuesday, May 22, 2012

Volume 42. Number 1/2003

The journal “Shine Toli” publishes papers presented at the conference organised for an occasion of the 10th’s year celebration of the Political Education Academy (PEA).

Doctor M. Enkhsaikhan, the Editor in Chief of the “Mongol times” newspaper presented paper named as “Changes in the social and political life of Mongolia and its future”. He noted big changes in the social and political life took place in Mongolia. Among all many party were created, people now elects the state of Mongolia in accordance with democratic principles, evenly allocated state authority, but main achievement of the last decade was that people of Mongolia left a dogmatism and choose the way of the open society, to develop social life in the future. The choice of methodology for studying the evolution of the democracy development in Mongolia is a matter of significance.

Volume 40. Number 3/2002

S. Oyun: Whether Mongolia goes through problems of Argentina?
The author raises problem of external debt pressure with its impact to the domestic economy. She analyses today's economic condition of Mongolia in comparison with the recent Argentinean economic crises. Dangers emerging due to the excessive external debt of Mongolia and the ways to overcome those difficulties presented in relations with the economic capacity.

A. Pagma. A political and economic transition in the central Asia

This is review of the objective and subjective challenges in establishing a sovereign state in countries such as Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyz Republic, Turkmenistan and Tajikistan known as former USSR countries. The publication also includes descriptions of the path of social and political changes, together with its trend and achievement.

Volume 39. Number 2/2002

B. Punsaldulam. Short historic records of the national revolution of 1911
Three important revolutions took place in Mongolia in 20th century. The very first of those was the National Independence Revolution in 1911. As a result of this revolution Mongolia’s independence re-established and its sovereignty announced in modern world.
This article will discuss and review researches of Mongolian scientists on the matter of the historic progress of the revolution 1911, its mission, specifics, steps, result and importance.

F. Fukuyama: "Me or society"

The article addresses questions. What kind of future expected for the liberal democratic society? Can liberal democracy sustain in the future? Whether it possible that democracy will dominate in politics of those countries currently have authoritarian structure?

The globalisation facilitates liberal democracy in every dimension. Global economy requires first of all to set-up institutional structure that provides efficient functioning of the market as well as politics evaluation frame. Foreign investors are watching on a political openness, property and human rights consistency.

Special observation from Asian recent crises is that globalisation is instable and not reliable as a development engine. Future has to be conditional on the directions of the world economic development. The globalisation is already irreversible and whether it distracting or supporting factor of development will depend on the pace of economic growth.

D. Zagdjav: Political participation of citizens and its change in Mongolia

The author highlights specifics of development of the political participation by citizens of Mongolia in each certain period of politics. The participation before 1990s can be characterised as an inactive and has a purpose to support state policy by that time, took a form of public celebration with ideological attributes. This type of participation largely shaped by the restriction or absence of the freedom of public demonstration; establish a party, of speech, to express an opinion and of election.

The democratic movements, in late 80's and early 90's, opened wide opportunity for the development of the individuals' democratic political participation in classical definition. At the beginning of the change non-conventional participation forms were dominated, based on the exploitive political activities of the public. In contrast, today's developments of the political participation of the citizens' have more interesting features.

The author presents detailed explanation of the facing problems, which determines directions of the development of the participations, derived from the most sharp and odd confrontations of the society in Mongolia.

D. Bold-Erdene. Party study: specific, study objectives and methodology

A demarcation and differentiation of the scientific knowledge results formation of the relatively independent branch in political science named a Party Study. The Party Study included in the general political theory as an special theory and studies parties, as a specific institution of the today’s politics, in relevance to the many party political structure.

More politicians pay attention to the theoretical aspects of the Party Study, today. This increased popularity based on the connection of the party and its issue to many important theoretical and practical issues of a democratic society. Therefore, review of the objective, research methodology, its structure and specific has an enormous practical importance.

S. Henri. The Dialectic Analysis of an Interrelation Between a Formal and Informal Economy
The discussions on informal economy among economists emerged in economics sciences from a beginning of the 70’s. The informal economy cited in association with the hidden economy, black economy, unregistered economy and criminal economy.

In the beginning vast majority of the discussion held in connection with the “third world” and low developed countries in the Asia. But, the importance of the problem is growing in developed countries as well. So, there is one of many researches done by US sociologist S Henri on the matter of interrelations between formal and informal economy.

Thus, in reality an economy exists not in single solid form but it consists of the formal and informal economy.

N. Otgonchimeg: The substance of the legal reception and its development

The author is the lecturer of the "Suld" college of law, special award winner of the university, college lecturers' conference "Eureka". The publication discusses interrelations among different countries legal structure and evidences of the transfer of legal provision from one to another country. She explains that the evidence of taking another country's elements of law and adopting it consistently into the legal structure of one country is named as reception in the academic literature of law.

The publication describes as inherits of law, transformation and direct adaptation are three main form of legal reception. Moreover, there is a comparative analysis of the legal reception’s impact into the sub-branches of law.

B. Bayasgalan: Comparative picture of the Development indicators

Although, development strategies in different countries diversify in many directions, the presentation emphasizes on common trends in the process on formulating a development policy and analysis of the system of key factors. One of the basic conditions for successful implementation of the development policy is that the factors for development such as politics, economic policy, education, innovations and human capital, are required to be considered in theirs interrelations. This will, also, helps to explain development issues at the new analytical level and to reveal their relations more fully.

Volume 38, Number 1/2002

The journal Shine Toli is published quarterly by the Political Education Academy. PEA is a nongovernmental organization that receives an annual appropriation from the Konrad Adenauer Foundation, Germany from a grant-making program to support the strengthening of democratic process in the Mongolia. The Shine Toli, which is supported by PEA, has an independent editorial board that advises the editor in setting editorial policy.
 From this volume we present to you summary of the essays.
The publication of the lecturer of the PEA B. Altansukh on Civilian Society and Its Enemy is about some factors slowing the development of the genuinely democratic society in the countries of the transition. The authors’ point is that these factors are due to the lack of an opportunity for citizens to take an independent decision and to act following its decision. He suggested, that it is not enough to talk about liberal democratic models, a democratic society's goals will be not achieved without the elements of the civilian society, where individuals are the active participants, are being guaranteed. Hence, the rejecting of the latter can be recognised as an action to give up from the democratic choice and accommodating a danger of excessive centralisation and dominance of the one political parties interest over the social well-being.

Шинэ толь 2003/3, №44

Гадаад харилцааны сайд асан Н.Туяагийн бичсэн "Ардчиллын талаар хэлэх хэдэн зүйл" өгүүлэлд: Ардчилсан ба ардчилсан бус дэглэмийн ялгааг тогтоох шалгуур ардчиллын гурав дахь давалгааны үед улам нарийссан билээ. Хэдийгээр эртний үеэс уламжлалтай ардчиллын суурь үзэл санаа хэвээр боловч хүний эрх, эрх чөлөөг хэрхэн хангах болон улс төрийн системийн үйлчлэлийн асуудал судалгааны байгууллагын анхаарлын төвд байсаар байна. Эдгээр судалгааны байгууллага дотроос Freedom House-ийн улсуудын эрх чөлөөт байдлын түвшнийг харьцуулдаг арга зүй бусад судлаач, улс төрчдийн хувьд өндөр ач холбогдолтой байдаг билээ. Монгол улс 2,2 балл бүхий чөлөөт орны тоонд орж ахисан үзүүлэлттэй байгаа боловч ардчилсан хөгжлийг баталгаажуулахад саад бэрхшээл байсаар байна. Монголын улс төрийн хөгжлийн тулгамдсан асуудал дотроос хэвлэлийн эрх чөлөө, намуудын байдал, ардчилал ба хөгжил тусламжийн хамаарлыг энэхүү өгүүлэлд шинжилж үзсэн болно.

УИХ-ын гиш
үүн асан, доктор, проф. С.Ламбаагийн "Ардчиллын үнэт зүйл ба дархлаажилт" өгүүлэлд: 13 жилийн тэртээ өрнөсөн Монголын ардчилсан хөдөлгөөний үр дүн, эдгээрийг бэхжүүлэхийн ач холбогдол, хүний эрх, эрх чөлөөний өнөөгийн байдлын талаар бичжээ. Тэрээр Үндсэн хуулиар олгогдсон хүний эрх, эрх чөлөө монголд сонгомол утгаараа бий болсон хэдий ч үнэн хэрэгтээ баталгаа нь хэврэг, дархлаажуулалт хангалтгүй байгааг анхааруулсан байна. Ардчилал өөрөө хувь хүний эрх, эрх чөлөөгөөр дэмжиж нийгэмд бодит илрэлээ олдог. Энэ түүхэн уламжлалаас авч үзвэл ардчилал тухайн нийгмийн гишүүдээс өндөр боловсрол, сэтгэлгээний өргөн цар хүрээ, өөрийн гэсэн итгэл үнэмшил, шилэлт, сонголт хийх чадвар, хамгийн гол нь иргэдэд эрх чөлөөгөө хамгаалах инстинкт бий болсон байхыг зүй ёсоор шаарддаг байна. 

Америкийн улс т
өр судлаачид Габриэль Алмонд, Сидней Верба нарын "Иргэний соёл" номын II бүлгийн орчуулгад: Ардчиллын улс төрийн соёлын болон ардчиллыг дэмжигч нийгмийн бүтэц, үйл явцын тухай судалгаа юм. Тэд орчин үеийн таван ардчиллын улс төрийн соёлыг харьцуулахдаа үндэстний "улс төрийн соёл", "улс төрийн нийгэмшилийн тухай" авч үзжээ. Ингэхдээ улс төрийн чиг баримжааны загварыг тодорхойлж "танин мэдэхүйн чиг баримжаа", "мэдрэмжийн чиг баримжаа", "үнэлэх чиг баримжаа" гэж ангилсан ба улс төрийн соёлыг ч мөн овгийн, хамжлагын, оролцооны улс төрийн соёл гэж хуваан авч үзжээ. 

Хууль з
үй, дотоод хэргийн яамны ажилтан Ш.Үнэнтөгсийн "Олон улсын харилцаа -Ази, Номхон далайн орнуудын хэтийн төлөв. Монгол улсын эзлэх байр суурь" өгүүлэлд: Сүүлийн арав гаруй жилд олон улсын тавцан дээр гарч буй зарчмын чанартай өөрчлөлтүүд цаашид ямар үр дүнд хүргэх талаар судлаачид харилцан адилгүй байр суурьтай байдаг. Тэдний нэг хэсэг нь хэт их гүрнүүд устаж, бие даасан улс төрийн хүч болон гарч ирэх Хятад, Европ, Энэтхэг, Япон зэрэг орныг багтаасан олон туйлт тогтолцоог тогтвортой байна гэж үзэж байхад нөгөө нэг хэсэг нь шинээр бүрэлдэх тогтолцоо тогтворгүй байх болно хэмээн дүгнэж байна. Өнөөдөр Монгол улс дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн бүх оронтой чөлөөтэй харилцах, Азийн орны статусаа сэргээх бодлогын хүрээнд АНУ, Япон, Өмнөд Солонгос, БНХАУ болон Ази - Номхон далайн бусад оронтой хэвийн харилцаатай болсон билээ. Дэлхийд нөлөө бүхий АНУ, Япон зэрэг улс манай гадаад харилцаанд тодорхой үүрэг гүйцэтгэх болсон учраас тэдний бодлоготой өөрийн ашиг сонирхлоо уялдуулан шургуулж, хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна. "Ази-Номхон далайн шинэ хамтын нийгэмлэг" -ийн эдийн засгийн нөөц, чадавхи асар их юм. Азийн баруудаас гадна Хятад, Тайван, Хонконгоос бүрэлдсэн "Их Хятад"-ын эдийн засгийн бүс энд чухал байр суурьтай. Энэ зууны эхний хагаст Хятадын эдийн засагүнэмлэхүй хэмжээгээр дэлхийн хамгийн том болох нь гарцаагүй. Урд хөрш орны эдийн засгийн хөгжлийн амжилт манай орны хувьд ашиггүйгээр барахгүй, аюултай. Учир нь манай улс өнө удаан жилийн турш Хятадад түүхий эд бэлтгэгч хавсарга болно. Монголын түүхий эд голлосон экспортын бүтцийг өөрчлөхөд Ази - Номхон далайн бүс, ялангуяа Зүүн Хойд Азийн (Япон, Солонгос зэрэг) орнуудтай хамтран ажиллах нь нэн чухал. Улс орны хөгжлийн асуудлыг өнөөдрийн тогтолцооны шилжилтийн асуудалтай уялдуулж үзэл баримтлал, бодлого боловсруулах нь чухал. Олон улсын харилцаа зарчмын өөрчлөлтөнд орсон, "дэлхийн шинэ дэг журам" тогтсон нөхцөл байдалд Монгол орны хувьд үндэсний хөгжлийн цэгцтэй үзэл баримтлал, бодлоготой болох ньөнөө цаг үеийн чухал зорилт болоод байна. Аль ч нам засгийн эрх барихаас үл хамааран хамгийн гол нь засаглал тогтвортой байх нь чухал бөгөөд энэ үндсэн дээр үндэсний хөгжлийн цэгцтэй бодлогыг хэрэгжүүлэх таатай нөхцөл бүрэлдэх болно. 

УБИС-ийн Нийгмийн ухааны тэнхимийн багш Д.Бямбажавын бичсэн "Геополитикийн онолын
үндэслэл, түүнийг тодруулах арга зүйн боломж" өгүүлэлд: Геополитик хэмээх нэр томъёог шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулж ирснээс хойш судлаачид хэрхэн тодорхойлж байгаад анхаарлаа хандуулсны зэрэгцээ геополитикийг авч үзсэн онолын үндсэн хандлагуудыг 5 ангилж, тэдгээрийг өөр хооронд нь харьцуулсан дүгнэлт хийхийг оролджээ. Тэрээр уг нэр томъёог бүгд хүлээн зөвшөөрөхүйцээр нэг мөр тодорхойлох боломж байгааг тэмдэглээд үүнийгээ геополитикийн өөртөө шинжлэх ухаанаас эхлээд далд шидийн элементийг агуулсан цогцолбор шинжтэй нээлттэй мэдлэг ухаан болох онцлогтой нь холбон тайлбарласан байна. Түүнчлэн бодит байдлыг задлан шинжлэхэд ямар нэг далд шид, үлгэр домог, үзэл сурталт хандлагаас зайлсхийж бодит холбоо хамаарал, учир шалтгаанд тулгуурлах нь чухал гэсэн санааг дэвшүүлэн тавьжээ.

УТБА-ийн багш Ё.Энхбаяр "Олон нийтийн санаа бодол ба улс т
өрийн оролцоо" өгүүлэлдээ: Нийгмийн сэтгэл зүйн нэг чухал асуудал нь улс төрд олон түмний санаа бодол хэрхэн нөлөөлдөг вэ? гэдэг асуудал юм. Түүнийг судлаач өөрийн бичсэн энэхүү өгүүлэгтээ дараахи асуудпуудтай уялдуулан авч үзсэн байна, Энэ нь: 1. Хорьдугаар зууны гол ололт хэмээгдэж буй сэтгэлзүйн нэг урсгал болох "психоанализын онол", 2. Германы философич Ф.Ницшегийн үзэл санаан дахь массын(олон нийтийн) сэтгэл зүйн тухай бодол эргэцүүлэл, 3. Улс төрийн үйл явц дахь хүний оролцооны асуудлуудыг нийгмийн сэтгэл зүйн орчин үеийн ойлголтуудтай холбох асуудал юм. Эцэст судлаач тухайн асуудлыг бидний ухамсрын гүнд буй өгүүлсэнөгүүлээгүй олон тооны ухамсаргүй бодол санаанууд нийгмийн хөгжлийн хурдацад саад болж байна гэхээс тус болох нь бага юм. Тиймд түүнээс ангижран ухамсаргүй, ашиггүй сэтгэцээс бүтээлч, эрүүл саруул ухаан л ангижирч чадна гэж үзсэн байна.

Нийслэлийн Засаг даргын Статистик, мэдээлэл, судалгааны газрын мэргэжилтэн Д.Дашжавын "Нийслэлийн х
үн амын насжилт, цаашдын төлөв байдал" өгүүлэлдээ: Хүн амын насжилттай холбоотой зарим нэр томъёо, ойлголт ухагдахууныг товч тайлбарлахын хамт Улаанбаатар хотын хүн амын насжилтынөнөөгийн байдал, цаашдын төлөв байдлын талаарх урьдчилсан таамаглалыг хүн ам, орон сууцны 2000 оны улсын тооллогын дүнд үндэслэн хийсэн байна. Түүний дэвшүүлж буй таамаглалаар 2020 оны үеэс нийслэлийн хүн ам хөгшрөлтийн өмнөх 2-р үе рүү, 2025 оноос хөгшрөлтийн 3-р үе pүү шилжин орох ажээ. 

УТБА-ийн багш Ч.Баатарын бичсэн "Орон нутгийн 
өөрийн удирдлагын түүхэн хөгжлийн зарим асуудал" өгүүлэгт: Орон нутгийн өөрөө удирдах ёс гэж юу болохын үндсэн хийгээд хамгийн ерөнхий утгынх нь хүрээнд тайлбарласан байна. Мөн үүний сацуу орон нутгийн өөрөө удирдах ёс түүний түүхэн хөгжлийн үйл явц, тэдгээр түүхэн цаг үе бүхэнд тухайн ойлголттой холбоотойгоор боловсруулагдан нийгэмд бодиттойгоор хэрэгжиж байсан гол онолуудын товч агуулгыг илэрхийлэн гаргасан байна. Мөн одоо хүртэл философичид, улс төр судлаачдын хувьд маргаантай асуудал байгаа дараахи асуудлуудыг дээр дурьсан онолуудын хандлагаар ерөнхийд нь цухас авч үзсэн байна. Энэ нь орон нутгийн өөрийн удирдлага нь төрийн үйл ажиллагааны үргэлжлэл үү?, эсвэл биеэ даасан институт үү? хэмээх асуудал юм. Эцэст нь нутгийн өөрийн удирдлага үйл ажиллагааг төрийн удирдлагын үйл ажиллагааны төвлөрөлийг орон нутагт сааруулахтай үйл явцтай холбон тайлбарлах хандлага давамгайлж байна хэмээн үзжээ. 

МУИС-ийн докторант Б.Пунсалдуламын бичсэн "Т
үүх бичлэгийн шинэчлэлийн асуудалд" өгүүлэгийн гол зорилго нь түүх бичлэгийн уламжлалт ойлголтыг өөрчлөх, шинэчлэн бичих асуудалд оршиж байгаа болно. Түүх бичлэгийн асуудалд герменевтик философийн үүднээс хандах нь маш чухал орчин үед түүх бичлэгийн хамгийн сонгодог хэлбэр болоод байна. Герменевтик философийн үүднээс түүх бичлэгт хандах хандлага нь үндсэн гурван ойлголтын хүрээнд хэрэгждэг бөгөөд эдгээр нь: 1. Хэл, 2. Ойлгохуй, 3. Текст юм. Эдгээр ойлголтуудын үндсэн дээр түүхийн сурвалжыг тодруулан, түүнд анализ хийх үндсэн дээр өнгөрсөн ба одоогийн харилцан ярилцлагаас үүдэх үнэн ухаарал байхаар түүх бичлэгийг үйлдэх хэрэгтэй хэмээн үзсэн байна. Энэ бүхнээс дүгнэж түүх бичлэгийн асуудалд герменевтикийн үүднээс хандсанаар, түүх бичлэгийн танин мэдэхүйн зохистой үр дүн нь цөөнгүй тохиолдолд объектив практик нөхцөлөөр тодорхойлогддогийгүгүйсгээгүй болохыг заасан байна. 

УТБА-ийн багш Б.Алтанс
үх "Фридрих фон Хайек"-ын тухай бичихдээ: ХХ зууны суут сэтгэгчдийн нэг, Английн эдийн засагч Фридрих фон Хайекийн нэр зөвхөн эдийн засагч төдийгүй коммунизм болон төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн тогтолцоог эрс шүүмжлэгчийн хувьд нэрд гарсан юм. Тэрээр Гитлер төрийн эрхэнд гарч, Европ тив бараг бүхэлдээ тоталитар дэглэм, дарангуйллын торонд орж, чөлөөт сонголтыг баталгаажуулсан зах зээлийн эдийн засаг бүү хэл иргэдийн наад захын боломжийг хаагдуулсан тэр үед төрийн зохицуулалтаас илүү "үл үзэгдэх" гар зах зээлийг хамгийн хурдан эрүүлжүүлж чадна гэсэн үзэл бодлоо эрс хамгаалж байлаа. Хайек орчин үеийн эдийн засгийн шинжилгээ болон шинжилгээний арга барилыг эрс өөрчилсөн томоохон нээлтүүдийг хийсэн төдийгүй олон гарамгай эдийн засагчдын (тухайлбал, Милтон Фридман) үзэл баримтлал төлөвшихөд гол үүрэг гүйцэтгэсэн багш нь байсан билээ. Эдийн засгийн хөгжилд зөвхөн эдийн засгийн төдийгүй, улс төр, эрх зүй, институционал шинжтэй олон хүчин зүйлүүд цогц нөлөөлдгийг баталсан түүний бүтээлүүд өнөө хэр анхаарал татсаар байна.