Saturday, July 14, 2012

Volume 70. Number 3/2010

“Legal status of citizens’ participation in the civic society”
Unurtsetseg U., lecturer of the Mongolian Educational University
Although the basic forms of civil participation are legally confirmed in the Constitution of Mongolia but there has been a manifest character of legal provisions on account of incomplete mechanism for their realization.
Because of differences in income, living standard, everyday life’s surroundings and of bureaucracy and neglect of public service, in a word, of deficiency in basic factors of participation, which has to be completed by on authorities side, citizens equal rights and chance have been limited. There has been comparatively high level of such negative human factors as citizens’ outdated political consciousness, unsatisfactory education, weakness and their unequal possibility and potential to use informational resources.

Шинэ толь 2010/3. №70

Иргэний нийгэм дэхь иргэдийн оролцооны эрх зүйн байдал
О.Өнөрцэцэг, МУБИС-ийн багш
Монгол Улсын Үндсэн хуулинд иргэдийн оролцооны хэлбэрүүдийг үндсэнд нь хуульчилан баталгаажуулж өгсөн боловч хуулийн заалтуудыг хэрэгжүүлэх механизм гүйцэд ажиллахгүй байгаагаас тунхагийн шинж давамгайлж байна.
Орлогын ялгаатай байдал, амьжиргааны түвшиний зөрөө, ахуй амьдралын орчны ялгаа, төрийн үйлчилгээний хүнд суртал, үл тоомсорлох хайнга байдал зэрэг хувь хүнээс биш илүү төрийн зүгээс бүрдүүлбэл зохих оролцооны суурь нөхцөл хангалтгүйгээс иргэн бүрийн оролцооны тэгш боломж хязгаарлагдмал байна. Мөн иргэдийн улс төрийн ухамсар хоцронгуй, боловсрол нимгэн, мэдээллийн эх үүсвэр ашиглах боломж, чадавх жигд биш, идэвхигүй байдал зэрэг хувь хүнээс өөрөөс нь зонхилж хамаарсан хүчин зүйлийн сөрөг нөлөө харьцангуй өндөр байна.

Шинэ толь 2010/2, №69

Монгол улсын төрийн захиргааны шинэтгэлийн хандлага, сургамж
Н. Болд. Удирдлагын Академийн багш, (PhD)

Хорьдугаар зуунд Монгол улс асар том өөрчлөлтийг хийж, хөгжил дэвшлийн замналд баттай алхасан эрин байлаа. Эдгээр он жилүүд Монгол улс дөрвөн ч удаа үндсэн хуулиа  баталж, төрт улсаа мандуулан, түмэн олныг хөгжүүлэхэд бүхий л  хүчин чадлаа зарцуулж одоогийн байдалд хүрсэн юм. Ялангуяа 1992 онд баталсан Монгол улсын үндсэн хууль нь дэлхий даяар ёсолсон хүний эрх, эрх чөлөөг дээдлэх, ардчилсан төрт улсыг байгуулж, “ ... хүмүүнлэг, иргэний ардчилсан нийгэм цогцлуулан хөгжүүлэх...” ариун зорилгыг биелүүлэхээр Монгол түмэн зориг шулууджээ. 
Энэхүү эрхэм зорилгыг биелүүлэхэд ард, нийтийг удирдах, тэдгээрт үйлчлэх шинэ төрийн захиргаа, төрийн албыг байгуулахад өвөг дээдсийн хүнд суртал, хүмүүн төрөлхтний ололт амжилтаас суралцах сорилт бидэнд тулгарч байна.

Volume 68. Number 1/2010

An achievement and lesson of democratic revolution
Bat-Uul E. The Parliament Member

Main peculiarity of this epoch is that Mongolians can accomplish their democratic revolution without a forcing. The Congress of the USA has been enchanted Mongolian people’s revolution without an aggression, and had adopted a resolution that Mongolians had accomplished a revolution which had been an example for the world. Also European Parliament had adopted a resolution with same content. It’s pleasant to keep in mind that they not only had adopted resolutions, but also they had started to support our country which had entered immediately into democratic way. In my opinion, main issue is that the leaders of democratic force had kept to the principle to accomplish a revolution without an aggression.

Шинэ толь 2010/1, №68

Ардчилсан хувьсгалын ололт, сургамж
Э. Бат-Үүл, Улсын Их Хурлын гишүүн

Монголчууд ардчилсан хувьсгалаа хүчирхийлэлгүйгээр хийж чадсан нь энэ үеийн гол онцлог. Монголын ард түмний хүчирхийлэлгүй хувьсгалыг бахдаж АНУ-ын конгрес,дэлхийд үлгэр жишээ болохуйц ардчилсан хувьсгалыг монголчууд хийлээ гэсэн утгатай тогтоол гаргаж байсан. Европын парламент ч мөн ийм утга бүхий тогтоол гаргаж байлаа. Тэд тогтоол гаргаад зогсохгүй ардчиллын зам руу шуурхайлан орсон манай улсыг бодитойгоор дэмжиж эхэлснийг нэхэн санахад таатай байна.
Миний бодоход асуудлын гол нь ардчилсан хүчний удирдагчид хувьсгалыг хүч хэрэглэхгүй хийх зарчмыг тууштай баримталж байв.

Volume 67. Number 4/2009

Social partnership of Mongolian Trade of Union, its tendency
Bulgantsogt Davaagiin, Master of Public Administration, assistant to the minister of agriculture

Soon after democratic revolution of 1990 Mongolian Trade Union defined itself as an independent organization which represents the working masses, set up again  anew relation with the Government and ruling Party and started organizational reform toward democracy and decentralization. According to the Law on Political Parties of 1990 and its amendment the parties and all public organizations (except Trade Unions) can be organized by only territorial signs, and Trade Unions should work in the enterprises, companies and organizations of any types of property.

Шинэ толь 2009/4. №67

Монголын үйлдвэрчний эвлэлийн нийгмийн түншлэл, чиг хандлага
Даваагийн Булганцогт, ХХААХҮЯ-ны сайдын туслах, Төрийн удирдлагын магистр
1990 оны Ардчилсан хувьсгалын яг дараахан Монголын Үйлдвэрчний Эвлэлүүдийн Холбоо өөрийгөө хөдөлмөрчдийг төлөөлсөн бие даасан байгууллага гэж тодорхойлон Засгийн газар ба эрх баригч намтай харилцах харилцаагаа дахин тодорхойлж, ардчилал, үл төвлөрөлд чиглэсэн зохион байгуулалтын шинэчлэлийг эхлүүлсэн байна. 1990 оны Улс төрийн намын тухай хууль, түүнд оруулсан нэмэлтэд нам, бүх олон нийтийн байгууллага (Үйлдвэрчний Эвлэлээс бусад) зөвхөн нутаг дэвсгэрийн шинжээр байгуулагдаж болохыг зааж өмчийн аль ч хэвшлийн үйлдвэр, компани, байгууллагад гагцхүү үйлдвэрчний эвлэл ажиллах ёстойг тогтоосон байна.

Volume 66. Number 3/2009

“Leadership is tie issue of new century management” Tudev, Sh., deputy director of the Academy of Management, professor. Badralmaa, R., chief of the department of training policy and coordination, the Academy of Management. Ulziibayar, V., senior lecturer of the department of business administration, the Academy of Management.
Leadership is one of management function which first of all has obeyed and expressed ideology of new paradigm. Because there are no possibilities to found strategy without leadership, trust and studying process without knowledge management.     
We’d like to touch the reason of rising needs of leadership, development tendency of leadership theory, changing requirement to unsurpassed skill of leaders, the issue of how ready is level of Mongolian leaders for present experiment, and would like to consider the problem of developing skills of leaders.

Шинэ толь 2009/3. №66

Манлайлал шинэ зууны менежментийн зангилаа асуудал болох нь
Ш. Түдэв, Удирдлагын академийн дэд захирал, профессор, Р. Бадралмаа, Удирдлагын академийн Сургалтын бодлого, зохицуулалтын албаны дарга, В. Өлзийбаяр, Удирдлагын академийн Бизнесийн удирдлагын тэнхмийн ахлах багш

Mенежментийн функцууд дотроос шинэ парадигмын үзэл санааг илэрхийлж хамгийн түрүүн даган өөрчлөгдсөн нь манлайлал юм. Учир нь манлайлалгүй стратеги ба мэдлэгийн менежмент үгүй, манлайлалгүй суралцах үйл явц, итгэлцэл үүсэх боломжгүй билээ.   
Бид, шинэ зуунд манлайллын хэрэгцээ өсөж буй шалтгаан, манлайллын онолын хөгжлийн чиг хандлага, манлайлагчийн ур чадварт тавьж буй шаардлагын өөрчлөлт, улмаар Монгол манлайлагчдын ур чадварын түвшин өнөөгийн сорилтод бэлэн байгаа эсэх тухай асуудлыг хөндөж, манлайлагчдын ур чадварыг хөгжүүлэх асуудлаар санал бодлоо нэмэрлэх зорилго тавив.

Volume 65. Number 2/2009

Bold N., a lecturer, Academy of Management. “Contemporary directions, trends and practices in administrative reform”
A number of Western developed countries initiated administrative reform programs during the 1980’s. It could be said that the nature and scope of their reform interventions were aimed at accumulating knowledge and experience in creating new public management. A distinct need was felt more than ever before to transform existing public administration practices; and many viewpoints were formed and studies were carried out by scientists, researchers and professors to improve and reorganize the governments. These administrative reforms created a socio-economic sustainability and led to remarkable development outcomes. Let us discuss with this article about fair and transparent administration; electronic government; professional public administration practices of many world nations.

Шинэ толь 2009/2. №65

С.Түмэндэлгэр. МУБИС, доктор, Ч.Дэлгэрмаа \Хүний эрх-Хөгжилт төвийн судлаач, МА, Чанарын судалгааны онолын үндэслэлүүд
Энэхүү өгүүллээрээ чанарын судалгааны онолын үндэслэлүүдийг нийгмийн онолын хандлагуудаар тодруулан гаргахыг зорилоо. Чанарын судалгааны онолын линз нь өргөн хүрээний буюу онтологи, эпистемологи, идеологийн хандлагуудаар тодорхойлогдож байдаг. Позитивизмийн хандлага нь тоон судалгааны, харин интерпретив хандлага, шүүмжлэлт онол, постмодернизм, феминизм нь чанарын судалгааны арга зүйн үндэс болдог байна. Нэр дурьдсан хандлагууд нь бодит байдлыг харах, түүнийг судлах удирдамж нь болдог.

Volume 64. Number 1/2009

Chong – Min Pak, Korean University. “Will the unions and associations in East Asia become the schools of democracy? How does being included in the unions and associations influence on tendency of democracy?”   
Lately it is considered that civic society is responsible for quality and   consolidation of democracy. Especially, followers of Tokwill’s tradition or associations of Neo-Tokwill have been training base of democracy. They consider that civic society supports democratic citizens.                       
Will this idea come true in Asia with poorly developed multi-idea tradition and independence? How is tendency of the Asian peoples’ consolidation and collaboration for common goals and interest?   
In order to answer such questions, for example, will the associations and alliances in the East Asia be training base of democracy, there have been done conclusions for membership level, its tendency and process for support of democracy using facts from surveys of Asian barometer 2005-2007.

Volume 63. Number 4/2008

Ch. Tamir, policy-researcher, a tutor of Mongolian University, “Women’ quota and civil democracy”
Mongolia needs reforms. We have to start to take a lot of steps for political reforms – proportional system, women quota, non-membership party and non-Party public servants. I would not say that being in political platform women will change everything completely, but I hope it will be the one of plenty of works which will reform the political system.

Шинэ толь 2009/1. №64

Чонг – Мин Пак. Кориа Их Сургууль. “Зүүн Азид эвлэл холбоод нь ардчиллын сургууль болж чадах уу? Эвсэл холбоодод хамрагдах нь ардчилсан чиг хандлагад хэрхэн нөлөөлдөг вэ?”
Сүүлийн арваад жилийн хугацаанд ардчиллын чанар, бэхжилтэд иргэний нийгэм чухал үүрэгтэй хэмээн анхаарч иржээ. Ялангуяа, Токвиллийн уламжлалыг баригчид буюу Нео-Токвиллийн урсгал холбоод нь ардчиллын сургалтын бааз нь болдог гэж үздэг. Тэд иргэний нийгэм нь ардчилсан иргэдийг бэлтгэдэг зуршилыг дэмждэг гэж үздэг. Олон эшт үзлийн уламжлал, бие даасан байдал сул Азид Токвиллийн энэ санаа биеллээ олж чадах уу? Азийн ард түмнүүд нийтийн зорилго, сонирхлын төлөө эвлэлдэн нэгдэж, хам үйл хэрэг явуулах хандлага хэр байдаг вэ? Ази даяар эвлэл холбоод нь ардчиллын сургалтын бааз нь болж чадах уу зэрэг асуултад хариу авах үүднээс 2005-2007 оны Азийн Барометр судалгааны тоо баримтыг ашиглан эвлэл холбоодын гишүүнчлэлийн түвшин, түүний ардчиллыг дэмжигч хандлага, үйл хөдлөлд үзүүлэх нөлөөг дүгнэж шинжиллээ.

Шинэ толь 2008/4. №63

Н.Болд. Удирдлагын академийн багш, докторант. "Хөгжиж буй орнуудын  захиргааны шинэтгэлийн асуудлууд"
X
өгжиж буй улс орнуудын төрийн салбарт захиргааны менежментийн зарчмуудыг хүлээн авах эсэхийг дэмжсэн болон эсэргүүцсэн маргаан өрнөсөөр л байна. М.Холмс, Д.Шанд нар хөгжиж буй улс орнуудад захиргааны шинэчлэл нь “бүх улс орнуудад үндсэн зарчмууд нь ижил төстэй байдаг” (Holmes and Shand, 1995, p. 577) хэмээн нотолж байхад М.Миноуг, “зах зээлийн хяналт болон дотоод зах зээл гэх мэт нарийн ээдрээтэй шинэчлэлүүд нь хөгжингүй эдийн засгаас өөр газар байх боломжгүй” хэмээн үзэж байгаа юм. (Minogue, 1998, p. 34). 

Volume 62. Number 3/2008

Measuring governance overview, P. Dorjsuren- Tutor of the Department of state management, Academy of Management
Past ten years the study of governance and of its quality has been extended. The way of determining governance indices and using it in development and loan-assistance policies, and measuring governance overview have been a basic tendency of the governance studies.
The author has explained a conception of good governance, of its measurement and classification, and has defined governance indices, and has concluded some studies of measurement for governance overview. He has noticed an importance of upgrading governance indices drawn up by international research organization and improving the methodology of determining governance indices, and creating a system of indices which will be used for the policy development and its implementation at national and rural rates.

Шинэ толь 2008/3. №62

П.Доржсүрэн. Удирдлагын Академийн Төрийн удирдлагын тэнхимийн багш. Засаглалын төлөв байдлыг хэмжихүй
Сүүлийн арав гаруй жилд засаглал, түүний чанарын тухай асуудлыг судлах явдал өргөжин тэлэв. Засаглалын үзүүлэлтийг тодорхойлж, засаглалын төлөв байдлыг хэмжиж үнэлэх, засаглалын үзүүлэлтийг хөгжлийн болон зээл тусламжийн бодлогод хэрэглэх арга замыг судлах явдал засаглалын судалгааны үндсэн чиглэл болж байна.
Зохиогч засаглалын тухай ойлголт, сайн засаглалын хэмжүүр, засаглалын үзүүлэлтийн ангилалын тухай өгүүлж, засаглалын үзүүлэлтийг тодорхойлж, засаглалын төлөв байдалд үнэлгээ хийдэг зарим судалгааг тоймлон авч үзсэн байна. Олон улсын судалгааны байгууллагаас гаргаж буй засаглалын үзүүлэлтийг боловсронгуй болгохын зэрэгцээ үндэсний болон орон нутгийн түвшинд бодлого боловсруулж хэрэгжүүлэхэд хэрэглэх үзүүлэлтийн системийг бий болгох, түүнчлэн засаглалын үзүүлэлтийг тодорхойлох арга зүйг боловсронгуй болгох нь чухал байгааг тэмдэглэжээ.

Volume 61. Number 2/2008

Thomas Schrappel, (Ph.D). Resident Representative of the Konrad Adenauer Foundation in Mongolia. “Contribution of the political education in the democratic development”.
Political education by no incident was one of major activities of the Konrad Adenauer Foundation in Mongolia. Many countries in the world increasingly approaching Germany for assistance in the formation of democratic institutions. Our Foundation is currently active in more than 70 countries around the world. Our goals are unified and we assist in the democratic development because this political system fits any country. Surprisingly, when Germans asked about above statement, they reply that they are learning about the democracy since very recently.

Шинэ толь 2008/2, №61

Томас Шрапел, (Ph.D). Конрад-Аденауэр Сангийн Монгол улс дахь суурин төлөөлөгч. Ардчиллын хөгжилд улс төрийн боловсролын оруулж буй хуь нэмэр
Монгол дахь Конрад-Аденауэр Сангийн нэг гол чиглэл нь улс төрийн боловсрол олгох байсан нь санамсаргүй хэрэг биш юм.
Дэлхийн олон оронд Германчуудаас ардчилсан байгуулалтыг бий болгох талаар өнөөдөр маш их асууж лавладаг болжээ. Манай Сан, Та бүхний олонхийн мэдэж байгаагаар дэлхийн 70 гаруй оронд үйл ажиллагаагаа явуулж байна. Бидний үйл ажиллагааны зорилго хаана ч нэгдмэл байдаг ба энэ нь бид ардчиллыг хөгжүүлэхэд туслалцаа үзүүлдэг бөгөөд учир нь улс төрийн ийм систем аль ч оронд тохирдогт байгаа юм. Харин Германчуудад дээрх асуултыг тавихад бид ардчилалд маш саяхнаас суралцсан юм гэж хариулдаг юм.

Volume 60. Number 1/2008

D. Bold-Erdene. Head of polilitical study sector, institute of philosophy, sociology and law of academy of sciences, ph.d, deputy professor. “The third political force in Mongolia”
The third significant political force will have reduced the process of concentration in political life if it can exist and serve and the right equality of elements will have formed. Also there will have been right surrounding for growing small parties which are become orderly. Consequently, it’s very important to investigate the reason of this issue, to have a view and orientation of the third force’s influence to political life, its participation and responsibility, and the way and opportunity for its forming.

Шинэ толь 2008/1, №60

Д.Болд-Эрдэнэ. ШУА-ийн ФСЭХ-ийн улс төрийн салбарын эрхлэгч, доктор, дэд профессор Монгол дахь улс төрийн гуравдагч хүчин: шаардлага, боломж.
Монголд улс төрийн даацтай гуравдагч хүчин үр нөлөөтэй оршин үйлчилж чадвал тус орны улс төрийн амьдралын хүрээн дэх сөрөг төвлөрлийн үйл явцыг сааруулж, хүчний зохистой тэнцвэр бий болж, төлөвшиж цэгцэрсэн цөөн хүчтэй намууд өсч бойжих таатай орчин бүрдэх учиртай юм. Иймд одооноос эл асуудлын учир зүйг бодитой шинжлэн нийгмийн улс төрийн амьдралд үзүүлэх гуравдагч хүчний нөлөө, оролцоо гүйцэтгэх үүрэг, төлөвшүүлэх арга боломжийн тухайд зөв баримжаа төсөөлөлтэй байх нь нэн ач холбогдолтой байна.

Volume 59. Number 2/2007

U. Tuya, Head, Graduate Studies Department, Liberty Institute, The Academy of Political Education. Civic Education
Today we live in the era of rapid changes and reforms that are affecting the communication and perception of the values. As the concequesnce, it’s influencing into the ways of living and the issue of adaptation to the pattern and development is becoming more concerned. Since 1990s mongolians is started to implement a complex reforms within the political and socio-economic sectors. The objective of these reforms is the development of humane and democratic society as sited within the Constitution adopted in 1992. Unfortunately, the issue of the citizens to build and live in this society was never taken into account. While the trend of social development and perception of the certain country is defined by the views, opinions and civil trends of the community members, the most of the world is training its citizens through all stage formal and informal education context as they counting the civic education to be the lifelong education.

Шинэ толь 2007/2, №59

У.Туяа, УТБА-ийн дэргэдэх Либерти Дээд сургуулийн сургалтын албаны дарга. Иргэний боловсрол
Өнөөгийн бидний амьдарч буй цаг үе бол маш өрнийн өөрчлөлт шинэчлэлтийн үе бөгөөд бидний харилцаа, үнэт зүйлс өөрчлөгдөн хувирч байна. Үүнийг дагалдан хүмүүсийн амьдралын хэв маяг ч өөрчлөгдөж буй бөгөөд түүнд хэрхэн дасан зохицох, хөгжих асуудал нэн чухлаар тавигдах болжээ. Монголчууд бид 1990-д оноос эхлэн дээрх өөрчлөлтүүдтэй хөл нийлүүлэн улс төр, эдийн засгийн болон нийгмийн бүхий л харилцаанд цогц шинэчлэлийн бодлого хэрэгжүүлж байгаа билээ. Эдгээр шинэчлэлийн зорилго бол 1992 оны Үндсэн хуулинд томъёолсончлон хүмүүнлиг, иргэний ардчилсан нийгмийг байгуулах явдал хэмээн бид ойлгодог. Гэтэл энэхүү нийгмийг бүтээх, хөгжүүлэх, ажиллаж, амьдрах иргэдийн тухай асуудал төдийлөн анхаарал татаж байсангүй. Аливаа нийгмийн хөгжлийн чиг хандлага, түүний ирээдүйн дүр зургийг тухайн нийгмийн гишүүдийн үзэл бодол, байр суурь, иргэнлэг хандлагаар тодорхойлдог тул дэлхийн улс орнуудад иргэний боловсролыг насан туршийн боловсрол хэмээн үзэж бүх шатны сургуулийн болон арлбан бус боловсролын агуулгаар дамжуулан иргэдийг нийгмийн харилцаанд бэлтгэж байна.

Volume 58. Number 1/2007

D. Ganbat, Executive Director of Academy of Political Science, Ph.D., “Development of Democracy in the Twentieth Century: Case of Mongolia”
The article examines the developments that took place in Mongolia throughout the 20th century through the lens of democratic studies methodology and arrives at the conclusion of how these developments could be interpreted. In doing so, the author undertook a comparative analysis of the major Mongolian developments in the political sphere as manifested through a number of constitutions against the waves of democratisation on the international scene. Contested questions such as “When did Mongolia democratise?”, “Was democracy merely restored in Mongolia, or was it a new phenomenon in itself?” have been extensively dealt with in this article to provide concise answers for the students of Mongolian politics.

Шинэ толь 2007/1, №58

Д. Ганбат. Доктор. ХХ зууны ардчиллын хөгжил ба Монгол улс.
Энэхүү өгүүлэлд ардчилал судлалын арга зүйд тулгуурлан Монгол улсын ХХ зууны хөгжлийг хэрхэн үнэлж дүгнэх талаар дүгнэлт гаргасан юм. Чингэхдээ, дэлхийд болж байсан ардчиллын давалгаа (wave)-тай харьцуулж Монгол улсын Үндсэн хуулиудад тулгуурлаж улс төрийн хөгжлийн тоймыг дүрсэлсэн байна.
Монгол улс хэдийд ардчилсан болсон, ардчиллыг сэргээн тогтоосон юм уу, эсвэл шинээр тогтоосон юм уу зэрэг мэр сэр гардаг мэтгэлцээнд хариу өгөхийг зорьсон юм.

Volume 57. Number 4/2006

D. Bold-Erdene. Chief of Sector in charge of the Institute of Philosophy, Sociology and Law of Academy of Sciences. Paradox of Mongolian Democracy.
The difficulties and problems faced to Mongolian Democracy have investigated clearly. Writer has raised the fate and future problems of present Democracy and concerned that we have to choose one of two ways: to retreat of Democracy or to upgrade and form the principles of Democracy.
He has considered the difficulties and problems faced to Democracy as obvious and definite paradox meaning but not as “system crisis”. He has expressed his opinions on causes, features, peculiarities and forms of Democracy Paradox.

Шинэ толь 2006/4, №57

Д.Болд-Эрдэнэ. Монголын ардчиллын парадокс
Энэ өгүүлэлд Монголын ардчилалд учираад байгаа бэрхшээл, асуудлыг тодорхой шинжлэн үзсэн. Зохиогч Монголын өнөөгийн ардчиллын ирээдүйн хувь заяаны асуудлыг хөндөж тавиад, ардчиллаас ухрах эсхүл ардчиллын зарчмуудыг боловсронгуй болгож, төлөвшүүлэх гэсэн хоёр замын аль нэгийг сонгох хэрэгтэй байгааг дурьдсан байна. Тэрээр өнөөгийн ардчилалд тохиолдож буй бэрхшээл, асуудлыг “системийн хямрал” гэсэн агуулгаар биш харин илэрхий тодорхой парадокс гэсэн агуулгаар авч үзсэн. Ингээд ардчиллын парадоксын шалтгаан, шинж, онцлог, хэлбэрийн талаар санаа бодлоо илэрхийлсэн байна.

Sunday, July 8, 2012

Volume 56. Number 3/2006

D. Byambasuren. Professor. “Mongolian economic requisites and some issues of orientations”
Mongolia has passed 15 years after transferring to new regime, and it’s facing an extremely important issue to decide a matter of existence or nonexistence. This is the development problem of economics.
Mongolia will Master of its own destiny and preserve its full power within short time if finds the development fate that best fits its needs and strong basic. If it fails to do this choice, it might put itself in the risk of becoming economically dependent on other nations.

Шинэ толь 2006/3, №56

Д.Бямбасүрэн. Профессор. Монголын эдийн засгийн хөгжлийн хүчин зүйлс, зам мөрийн зарим асуудал.
Монгол орон шинэ нийгмийн тогтолцоонд шилжсэнээс хойш 15 жил болоход орших, эс оршихуйн хувь заяаг шийдэх нэн хурц асуудалтай тулгарч байна. Энэ бол эдийн засгийн хөгжлийн асуудал юм.
Монгол орон богино хугацаанд даацтай хөгжлийн зам мөрөө олж, үр үндсийг нь тавьж бэхжүүлсэн нөхцөлд л эрчимтэй хөгжиж буй бүс нутаг, Дэлхий ертөнцийн орчинд хувь заяаныхаа жолоог гартаа барьж, бүрэн эрхээ хадгалж орших болно. Ийм сонголт хийж чадахгүй бол эдийн засгийн хараат дагуул байдалд орох төдийгүй, түүхэн эмгэнэлт байдалд хүрч болно.

Volume 55. Number 2/2006

Ts.Munkhtsetseg. A teacher of NUM. Certain issues on the manipulation in politics of Mongolia. The manipulations or the attempts of the ruling authorities to change the public opinion in their personal favor, have been made use of in the political practices from early days. Under the present conditions in our country where the culture of democracy has not been shaped yet especially among the public, where the political influence on public and mass press media, I have touched upon the given topic for the reasons of challenging necessity to undertake a survey on the manifestations and impact of the manipulation pertinent to our country.

Шинэ толь 2006/2, №55

Ц.Мөнхцэцэг. Монголын улс төр дэх манипуляцийн зарим асуудал
Эрх баригчдын зүгээс олон нийтийн санаа бодлыг өөрт ашигтай байдлаар өөрчлөх буюу манипуляци хийх явдал нь улс төрийн практикт эртнээс хэрэглэгдэж ирсэн юм. олон түмэнд ардчиллын соёл хараахан төлөвшөөгүй, хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдэд улс төрийн нөлөө өндөр байгаа манай улсын хувьд манипуляцийн илрэл, сөрөг нөлөөний талаар судалгаа хийх шаардлага зүй ёсоор урган гарч байгаа учраас энэхүү сэдвийг хөндөн авч үзлээ.

Volume 54. Number 1/2006

Byambajav D. Mongolian Educational University, Department of Social Sciences. “International relations and feminist tendency”
As a researcher I’d like to review and share my own opinion about feminist tendency, its present level, main gender problems in international relations, especially its connection with world economy and safety. I tried to view all these issues as a outsider-researcher. Concept feminism mentioned here is used only as a sense to express feminist tendency of international relations.

Шинэ толь 2006/1, №54

Д.Бямбажав. МУБИС, Нийгмийн ухааны тэнхим. Олон улсын харилцаа ба феминист хандлага
Энэхүү өгүүлэлд судлаач миний бие олон улсын харилцааны феминист хандлага, түүний өнөөгийн түвшин, олон улсын харилцаан дахь жендерийн үндсэн асуудлууд, ялангуяа дэлхийн эдийн засаг ба аюулгүй байдалд энэ хэрхэн холбогдож буйг тоймлон үзэх, өөрийн дүгнэлт, санаагаа хуваалцахыг зорьлоо. Асуудлыг хөндлөнгийн судлаачийн зүгээс харахыг илүүтэй оролдлоо. Энд дурьдагдах феминизм хэмээх ойлголт нь зөвхөн олон улсын харилцааны феминист хандлагыг илэрхийлэх утгаар хэрэглэгдэж байгаа болно.

Saturday, July 7, 2012

Volume 53. Number 4/2005

PhD. D.Bold-Erdene. The base and main types of the mongolian political mentality
Author studied the phases,types of the development of mongolian political mentality on base of history and political science. While studying mongolian political mentality he concentrate same time in global political mentality development and tried to find connection between them.

Шинэ толь 2005/4, №53

Доктор. Д.Болд-Эрдэнэ, Монголчуудын улс төрийн сэтгэлгээний үндсэн хэлбэр, эх сурвалж
Зохиогч эл өгүүлэлдээ Монголчуудын төр ёс, улс төрийн сэтгэлгээний хөгжлийн үндсэн үе шат, хэлбэр, эх сурвалжийн асуудлыг улс төр, түүх шинжлэлийн талаас нь шинжлэн үзжээ. Ингэхдээ хүн төрөлхтний улс төрийн сэтгэлгээний хөгжлийн нийтлэг зүй тогтол, Монголчуудын хувьд хэрхэн ямар шинж онцлогтойгоор илэрсэн эсэхийг анхааран нягталж үзсэн байна.

Volume 52. Number 3/2005

Third part of “Modern and classic sources of political theory”, article “Modern sourse” by D.Bold-Erdene, Ph.D in political science, is review of political ideologies developed and promoted by N.Macciavelli, S.Montesquieu, J.Boden, T.Gobbs, J.Lokk, J.Russo, which still has a great influence on modern democratic process-development.

Шинэ толь 2005/3, №52

Д.Болд-Эрдэнэ. Улс төрийн шинжлэх ухааны доктор. “Улс төрийн онолын сонгодог болон орчин үеийн эх сурвалж” өгүүллийн гурав дахь цуврал болох “Орчин үеийн эх сурвалж” өгүүлэлд тэрээр хүн төрөлхтний улс төрийн томоохон сэтгэгчдийн үзэл, сургаалийг тоймлон гаргажээ. Энд тухайлбал, Н.Макиавелли, Ш.Монтескье, Ж.Боден, Т.Гоббс, Ж.Локк, Ж.Руссо гэх орчин үеийн улс төрийн сэтгэлгээний түүхэн дэх сонгодог сэтгэгчид хамаарагдаж байна. Энэ хүмүүсийн улс төрийн үзэл нь орчин үеийн ардчиллын үйл явцад давтагдашгүй улс мөрөө үлдээсэн юм.

Volume 51. Number 2/2005

Doctor Bold-Erdene D. “Classical and contemporary sources of political theory”
This article reviews political theories and teaching of famous thinkers which had been kept in mind of mankind for their creation and the issues of their connection, correlation, tradition and continuation. The basis of the methodology is researching history of political thinking through mental creative activities of admirable everlasting thinkers from time immemorial.

Шинэ толь 2005/2, №51

Доктор Д.Болд-Эрдэнэ. “Улс төрийн онолын сонгодог болон орчин үеийн эх сурвалж”
Энэ өгүүллэгт хүн төрөлхтний улс төрийн онол, сэтгэлгээ нь сонгодог болон орчин үед нэр, үйл хэргээрээ мөнхөрсөн сод гарамгай сэтгэгчдийн улс төрийн онол, сургаалийг тоймлон үзэж, тэдгээрийн холбоо, хамаарал, уламжлал, залгамжлалын асуудлыг хөндөн авч үзсэн байна. Ингэхдээ улс төрийн сэтгэлгээний түүхийг тухайн үеийн томоохон сэтгэгчдийн оюуны бүтээлч үйл ажиллагаагаар дамжуулан судлах шинжлэл судлалын арга зүйг үндэс болгожээ.

Volume 50. Number 1/2005

Doctor Bold Erdene “Origination of Politics Idea and its development levels, historical tradition”
He analysis the development processes of humankind politics ideas through leveling and compares the politics search and methodology of politics leveling. Also he deals especially with the developments process of humankind politics ideas, effect of traditional style, historical advantage and speciality.

Шинэ толь 2005/1, №50

Доктор Д.Болд-Эрдэнэ “Улс төрийн сэтгэлгээний үүсэл, хөгжлийн үе шат, түүхэн уламжлал”
Хүн төрөлхтөний улс төрийн сэтгэлгээний хөгжлийн үйл явцыг үечлэн шинжлэж ирсэн улс төрийн судалгаа, философийн үечлэлийн арга зүйг харьцуулан үзэж, улс төрийн сэтгэлгээний хөгжлийн үе шат, уламжлалт хэлбэрүүдийн нөлөө, түүхэн ач холбогдол, онцлогийн асуудлыг тусгайлан авч үзсэн байна.

Volume 49. Number 4/2004

In the article named “Importance of supporting the open-state policy” Pagma. A, the pedagogue of Political Education Academy, said about representation of people, open activity parliament and importance and function of civil society for open activity.
Please read about importance of discussing this nowadays problem, when two basic political forces ruling government through consulting way, from this article.

Шинэ толь 2004/4, №49

УТБА-ийн багш А.Пагмын "Төр, засгийн нээлттэй байдлыг хангах нь юу юунаас чухал" өгүүлэлд ард түмний төлөөлөл, түүний илэрхийлэл болсон парламентын үйл ажиллагааны нээлттэй байдлын тухай болон үйл ажиллагааны ил тод, нээлттэй байдлыг хангахад иргэний нийгмийн гүйцэтгэх үүрэг, ач холбогдлын талаар өгүүлжээ. Улс төрийн хоёр гол хүчин зөвшилцлийн замаар төрийн үйл хэргийг хөтөлж байгаа энэ үед уг асуудлыг ярих нь чухал болох талаар энэхүү өгүүллээс уншина уу.

Volume 48. Number 3/2004

About result of study “Evaluation of democracy and its change” held by Academy of Political Education: democracy is a real occurrence in Mongolia or in other word most percent of people who participate in study maintain democracy. Also they consider there’s obstacle in development of democracy because economic development is poor, corruption is everywhere, belief in state main institution is poor. The thought that there must be opposition force together with authority force, proved after SGK established in 2000 and its reasonable that it directly affect in result of SGK Election in 2004.

Шинэ толь 2004/3, №48

УТБА-ийн "Ардчиллын үнэлэмж, түүний өөрчлөлт" судалгааны дүнгийн тухай: Монголд ардчилал бодит зүйл болсон буюу ардчиллыг дэмждэг гэж судалгаанд оролцогчдын ихэнхи хувь нь үзэж байна. Мөн тэд эдийн засгийн хөгжил сул, авилгал хээл хахууль газар авсан, төрийн гол институтэд итгэх итгэл сул байгаа нь ардчиллын хөгжилд саад болж байна гэжээ. Мөн улс төрийн хувьд эрх баригч хүчнээс гадна сөрөг хүчин байх ёстой гэсэн сэтгэлгээ нь 2000 онд байгуулагдсан УИХ-аас хойш бүр лавширч, 2004 оны УИХ-ын сонгуулийн дүнд шууд нөлөөлсөн гэж үзэх үндэстэй байна.

Volume 47. Number 2/2004

In article “Democratic unsolved issues” translated by lecturer of APE S.Enkhtur included
ways of collecting contribution to the presidential election of USA, and also interesting fact that how J.Bush, candidate from Republican Party collects 250 million dollar, which has never been heard much capital, to his election campaign.
In article “Is open society democratic society?” by lecturer of APE Yo.Enkhbayar emphasized theoretical base of open society as for philosophy and considered doctrines of Popper and Soros about that. Along with it tried to consider process of open society in Mongolia.
In article “Argument: importance, following rules, examination” lecturer of APE B.Bayarmaa raised what is argument, its following rules, ethical norms and importance. From argument types emphasized parliament argument and mentioned by which rules and how to organize, by which principles judges to value.

Шинэ толь 2004/2, №47

Николай Зимин. Ардчиллын шийдэгдээгүй асуудал
Ирэх сонгуулийн кампанид бага Буш 200 сая доллар буюу түрүүчийн сонгуульд зарцуулсан мөнгөнөөс хоёр дахин их мөнгө зарцуулахаар төлөвлөөд байна. Энэ бол биелүүлж болохоор зорилт мөн. Учир нь Бүгд Найрамдах намынхан мөнгө цуглуулах саадгүй механизм бүтээсэн байна.

Volume 46. Number 1/2004

In her essay “Polytical marceting“ Mrs. Bayarmaa, academic of APE from the theoretical point of veiw concerns on the issue of significance for aplication of polytical marketing concept on defining profitable way of purchasing of a candidate polytical market and winning in the election after analysing and estimating, then making of due conclusion for the state of country and oppinion of voters preceding polytical leadership election poll and concequently influencing to the oppinion of electorate. In other words she has explained about how to win for an election candidate exactly conforming to the electorate oppinion and interest from marketing and polytical marketing sciences aspects.

Шинэ толь 2004/1, №46

УТБА-ийн багш Б.Баярмаа "Улс төрийн маркетинг" өгүүлэлдээ улс төрийн сонгуулийн өмнөх нөхцөл байдал болон сонгогчдын санаа бодлыг судлан үнэлж, дүгнэх, улмаар сонгогчидод нөлөөлөх үндсэн дээр улс төрийн зах зээл дээр нэр дэвшигчдийг хэрхэн худалдах арга замыг тодорхойлж, сонгуульд ялалт байгуулахад улс төрийн маркетинг гэдэг ойлголтыг хэрэглэх нь чухал ач холбогдолтой болохыг онолын хувьд авч үзжээ. Өөрөөр хэлбэл, сонгогчдын санаа бодол, эрэлтэд нийцсэн нэр дэвшигч сонгуульд хэрхэн ялалт байгуулах вэ гэдгийг маркетингийн болон улс төрийн маркетингийн шинжлэх ухааны үүднээс тайлбарлажээ.

Volume 45. Number 4/2003

In his article „Democratization Process and Methods and Factors for Transformation from an Autocracy to Democracy“, S. Enkhtur, lecturer at the Academy of Political Edcuation extensively explains what is democratization process, and which methods existing for transformation from an autocracy to a democracy by anylzing from the historical point of view. Addiitonally, he will give readers the understanding on democratization waves. Beside of this, he did comparing study on which are internal and external factors for democratization process and which differences exists among political scientists about these factors.

Шинэ толь 2003/4, №45

УТБА-ийн багш С.Энхтөр нь "Ардчилах үйл явц ба автократаас ардчилсан дэглэмд шилжих арга зам, хүчин зүйл" хэмээх нийтлэлдээ: Ардчилах үйл явцыг юу гэж тодорхойлдог болох, энэ үйл явцыг түүхэн үүднээс судалж үзэхэд автократ дэглэмээс ардчилсан улс төрийн дэглэмд шилжих ямар арга зам байдаг тухай дэлгэрэнгүй өгүүлэхээс гадна ардчиллын давалгааны тухай ойлголтыг уншигчдад хүргэнэ. Үүний зэрэгцээ ардчилах үйл явцад гадаад болон дотоод ямар хүчин зүйлс нөлөөлдөг, эдгээр хүчин зүйлсийн талаар улс төр судлаачдын дунд үзэл бодлын ямар ялгаа оршдог болохыг харьцуулан гаргажээ.

Шинэ толь 2003/2, №43

Д.Болд-Эрдэнэ. Монголын өнөөгийн улс төрийн орчны төлөвшилтийн зарим асуудал
Улс төрийн шинжлэх ухааны ойлголтын аппаратын системд “улс төрийн орчин” хэмээх нэр томъёо онцгой байр суурь эзэлдэг. Энэ нь эл ойлголтын агуулгын багтаамж, логик онцлог, улс төрийн бодит үзэгдэл, үйл явцтай, түүний холбогдон уялдах шинж байдлаар нөхцөлдөж байна. Улс төрийн орчны асуудал нь энгийн ухамсарын түвшинд хэн бүхэнд ойлгомжтой тодорхой асуудал мэт боловч онолын хувьд энэ нь үлэмжхэн нарийн төвөгтэй асуудал болох нь илэрхий юм.

Шинэ толь 2003/1, №42

М.Энхсайхан. Монголын нийгмийн улс төрийн амьдралд гарч буй өөрчлөлт, цаашдын хандлага
1990 оноос хойш Монголын нийгмийн улс төрийн амьдралд асар их өөрчлөлт гарсан нь маргаангүй. Олон намтай болсон, ардчилсан зарчмаар төрөө сонгодог болсон, төрийн эрх мэдлийг хуваасан, иргэний нийгэм төлөвшиж байгаа гээд тоочоод байвал олон зүйлийг нэрлэж болох бизээ.

Шинэ толь 2002/4, №41

Фрэнсис Фукуяма. Түүх дахин эхлэв үү?
…Арав гаруй жилийн өмнө бид түүхийн төгсгөлд хүрлээ гэж би баталж байсан: энэ нь түүхэн үйл явдлууд цааш өрнөхгүй гэсэн хэрэг бус, янз бүрийн засаглалын хэлбэрийг дамжсан хүний нийгмийн хувьслын өрнөл буюу бидний түүх орчин үеийн либерал ардчилал болон зах зээлийн капитализмд өөрийн оргилд хүрснийг хэлсэн хэрэг билээ. Миний бодлоор бол 9 дүгээр сарын 11-ны үйл явдлыг үл харгалзан энэ гипотез хүчинтэй хэвээр үлдэж байна: АНУ болон бусад өрнөдийн ардчиллуудын харуулж буй модернизм дэлхийн бодлогод давамгайлагч хэвээр үлдэж, эрх чөлөө, тэгш ёсыг билэгддэг өрнөдийн ардчиллын үндсэн институциуд цаашид ч дэлхий дахинд тархах үйл явц үргэлжлэх болно.

Volume 44. Number 3/2003

In article of N.Tuya, former Minister of Foreign Affairs, on “Some thing to say about democracy”: A criterion to establish differences between democratic and undemocratic regime became more refined in the third wave of democracy. Though fundamental opinion of democracy traditionally from history is being stable, issues of how to secure human rights and liberty, and service of political system are at main attention of research institutions. Among those research institutions, a comparative method of level of liberalism of the states of Freedom House has a great value for researcher and politicians.
Although Mongolia has a progressive result that is included in free country with 2.2 points, there is still a hindrance to guarantee democratic development. Among challenging issues of political development of Mongolia, related issues of freedom of press, political parties, democracy and development, aid are studied in this article.

Volume 43. Number 2/2003

In the publication of Politologist Dr. D.Bold-Erdene on “Some aspects of political environment formation of present Mongolia” is mentioned that researchers approach to political environment problems from many aspects of ideology and valuation. For example, he divides it in system-structural, political psychological, institutional and functional tendencies and conditional theory etc. Political environment he describes as certain space form for taking place of political events conditioned by activities of political subjects and specific sphere of efficacy of complex political factors. In this publication the author describes about perspective, nature, specifics, manner and form of present Mongolian political environment, and mentioned that researchers consider its nature as transitional or intermediate. In his explanation about “transitional period” he thinks that present Mongolian political environment can be considered as not yet fully formed one, and explains his proposed criteria in detail. Finally he concluded that it must be accepted that in Mongolia created are component elements of some main natures of closed political environment.

Volume 41. Number 4/2002

The journal “Shine Toli” publishes for your attention PEA staff works and some translations from worldwide available publications.
Mr. B. Altansukh, PEA staff translated into Mongolian the Financial Monthly Review publication “The New Economy Paradigm: Myth and Reality” on the April volume 2002. It presents to Mongolian readers the terminology “New Economy” which used together with the term the Globalisation and has included impacts of the digital innovations in the technology and internet communication facility developments. The paper includes analysis of mitigation of the cyclical pattern of the economy and concludes that neither of the technological revolution with a productivity jump, nor the profit accumulation are the solution to a problem of overcoming adverse outcomes of the cycle. By the authors argument excessive accumulation of the production potentials and financial surpluses are the major causes of the crisis in the terms of the New Economy concepts.

Tuesday, May 22, 2012

Volume 42. Number 1/2003

The journal “Shine Toli” publishes papers presented at the conference organised for an occasion of the 10th’s year celebration of the Political Education Academy (PEA).

Doctor M. Enkhsaikhan, the Editor in Chief of the “Mongol times” newspaper presented paper named as “Changes in the social and political life of Mongolia and its future”. He noted big changes in the social and political life took place in Mongolia. Among all many party were created, people now elects the state of Mongolia in accordance with democratic principles, evenly allocated state authority, but main achievement of the last decade was that people of Mongolia left a dogmatism and choose the way of the open society, to develop social life in the future. The choice of methodology for studying the evolution of the democracy development in Mongolia is a matter of significance.

Volume 40. Number 3/2002

S. Oyun: Whether Mongolia goes through problems of Argentina?
The author raises problem of external debt pressure with its impact to the domestic economy. She analyses today's economic condition of Mongolia in comparison with the recent Argentinean economic crises. Dangers emerging due to the excessive external debt of Mongolia and the ways to overcome those difficulties presented in relations with the economic capacity.

A. Pagma. A political and economic transition in the central Asia

This is review of the objective and subjective challenges in establishing a sovereign state in countries such as Kazakhstan, Uzbekistan, Kyrgyz Republic, Turkmenistan and Tajikistan known as former USSR countries. The publication also includes descriptions of the path of social and political changes, together with its trend and achievement.

Volume 39. Number 2/2002

B. Punsaldulam. Short historic records of the national revolution of 1911
Three important revolutions took place in Mongolia in 20th century. The very first of those was the National Independence Revolution in 1911. As a result of this revolution Mongolia’s independence re-established and its sovereignty announced in modern world.
This article will discuss and review researches of Mongolian scientists on the matter of the historic progress of the revolution 1911, its mission, specifics, steps, result and importance.

F. Fukuyama: "Me or society"

The article addresses questions. What kind of future expected for the liberal democratic society? Can liberal democracy sustain in the future? Whether it possible that democracy will dominate in politics of those countries currently have authoritarian structure?

The globalisation facilitates liberal democracy in every dimension. Global economy requires first of all to set-up institutional structure that provides efficient functioning of the market as well as politics evaluation frame. Foreign investors are watching on a political openness, property and human rights consistency.

Special observation from Asian recent crises is that globalisation is instable and not reliable as a development engine. Future has to be conditional on the directions of the world economic development. The globalisation is already irreversible and whether it distracting or supporting factor of development will depend on the pace of economic growth.

D. Zagdjav: Political participation of citizens and its change in Mongolia

The author highlights specifics of development of the political participation by citizens of Mongolia in each certain period of politics. The participation before 1990s can be characterised as an inactive and has a purpose to support state policy by that time, took a form of public celebration with ideological attributes. This type of participation largely shaped by the restriction or absence of the freedom of public demonstration; establish a party, of speech, to express an opinion and of election.

The democratic movements, in late 80's and early 90's, opened wide opportunity for the development of the individuals' democratic political participation in classical definition. At the beginning of the change non-conventional participation forms were dominated, based on the exploitive political activities of the public. In contrast, today's developments of the political participation of the citizens' have more interesting features.

The author presents detailed explanation of the facing problems, which determines directions of the development of the participations, derived from the most sharp and odd confrontations of the society in Mongolia.

D. Bold-Erdene. Party study: specific, study objectives and methodology

A demarcation and differentiation of the scientific knowledge results formation of the relatively independent branch in political science named a Party Study. The Party Study included in the general political theory as an special theory and studies parties, as a specific institution of the today’s politics, in relevance to the many party political structure.

More politicians pay attention to the theoretical aspects of the Party Study, today. This increased popularity based on the connection of the party and its issue to many important theoretical and practical issues of a democratic society. Therefore, review of the objective, research methodology, its structure and specific has an enormous practical importance.

S. Henri. The Dialectic Analysis of an Interrelation Between a Formal and Informal Economy
The discussions on informal economy among economists emerged in economics sciences from a beginning of the 70’s. The informal economy cited in association with the hidden economy, black economy, unregistered economy and criminal economy.

In the beginning vast majority of the discussion held in connection with the “third world” and low developed countries in the Asia. But, the importance of the problem is growing in developed countries as well. So, there is one of many researches done by US sociologist S Henri on the matter of interrelations between formal and informal economy.

Thus, in reality an economy exists not in single solid form but it consists of the formal and informal economy.

N. Otgonchimeg: The substance of the legal reception and its development

The author is the lecturer of the "Suld" college of law, special award winner of the university, college lecturers' conference "Eureka". The publication discusses interrelations among different countries legal structure and evidences of the transfer of legal provision from one to another country. She explains that the evidence of taking another country's elements of law and adopting it consistently into the legal structure of one country is named as reception in the academic literature of law.

The publication describes as inherits of law, transformation and direct adaptation are three main form of legal reception. Moreover, there is a comparative analysis of the legal reception’s impact into the sub-branches of law.

B. Bayasgalan: Comparative picture of the Development indicators

Although, development strategies in different countries diversify in many directions, the presentation emphasizes on common trends in the process on formulating a development policy and analysis of the system of key factors. One of the basic conditions for successful implementation of the development policy is that the factors for development such as politics, economic policy, education, innovations and human capital, are required to be considered in theirs interrelations. This will, also, helps to explain development issues at the new analytical level and to reveal their relations more fully.

Volume 38, Number 1/2002

The journal Shine Toli is published quarterly by the Political Education Academy. PEA is a nongovernmental organization that receives an annual appropriation from the Konrad Adenauer Foundation, Germany from a grant-making program to support the strengthening of democratic process in the Mongolia. The Shine Toli, which is supported by PEA, has an independent editorial board that advises the editor in setting editorial policy.
 From this volume we present to you summary of the essays.
The publication of the lecturer of the PEA B. Altansukh on Civilian Society and Its Enemy is about some factors slowing the development of the genuinely democratic society in the countries of the transition. The authors’ point is that these factors are due to the lack of an opportunity for citizens to take an independent decision and to act following its decision. He suggested, that it is not enough to talk about liberal democratic models, a democratic society's goals will be not achieved without the elements of the civilian society, where individuals are the active participants, are being guaranteed. Hence, the rejecting of the latter can be recognised as an action to give up from the democratic choice and accommodating a danger of excessive centralisation and dominance of the one political parties interest over the social well-being.

Шинэ толь 2003/3, №44

Гадаад харилцааны сайд асан Н.Туяагийн бичсэн "Ардчиллын талаар хэлэх хэдэн зүйл" өгүүлэлд: Ардчилсан ба ардчилсан бус дэглэмийн ялгааг тогтоох шалгуур ардчиллын гурав дахь давалгааны үед улам нарийссан билээ. Хэдийгээр эртний үеэс уламжлалтай ардчиллын суурь үзэл санаа хэвээр боловч хүний эрх, эрх чөлөөг хэрхэн хангах болон улс төрийн системийн үйлчлэлийн асуудал судалгааны байгууллагын анхаарлын төвд байсаар байна. Эдгээр судалгааны байгууллага дотроос Freedom House-ийн улсуудын эрх чөлөөт байдлын түвшнийг харьцуулдаг арга зүй бусад судлаач, улс төрчдийн хувьд өндөр ач холбогдолтой байдаг билээ. Монгол улс 2,2 балл бүхий чөлөөт орны тоонд орж ахисан үзүүлэлттэй байгаа боловч ардчилсан хөгжлийг баталгаажуулахад саад бэрхшээл байсаар байна. Монголын улс төрийн хөгжлийн тулгамдсан асуудал дотроос хэвлэлийн эрх чөлөө, намуудын байдал, ардчилал ба хөгжил тусламжийн хамаарлыг энэхүү өгүүлэлд шинжилж үзсэн болно.

УИХ-ын гиш
үүн асан, доктор, проф. С.Ламбаагийн "Ардчиллын үнэт зүйл ба дархлаажилт" өгүүлэлд: 13 жилийн тэртээ өрнөсөн Монголын ардчилсан хөдөлгөөний үр дүн, эдгээрийг бэхжүүлэхийн ач холбогдол, хүний эрх, эрх чөлөөний өнөөгийн байдлын талаар бичжээ. Тэрээр Үндсэн хуулиар олгогдсон хүний эрх, эрх чөлөө монголд сонгомол утгаараа бий болсон хэдий ч үнэн хэрэгтээ баталгаа нь хэврэг, дархлаажуулалт хангалтгүй байгааг анхааруулсан байна. Ардчилал өөрөө хувь хүний эрх, эрх чөлөөгөөр дэмжиж нийгэмд бодит илрэлээ олдог. Энэ түүхэн уламжлалаас авч үзвэл ардчилал тухайн нийгмийн гишүүдээс өндөр боловсрол, сэтгэлгээний өргөн цар хүрээ, өөрийн гэсэн итгэл үнэмшил, шилэлт, сонголт хийх чадвар, хамгийн гол нь иргэдэд эрх чөлөөгөө хамгаалах инстинкт бий болсон байхыг зүй ёсоор шаарддаг байна. 

Америкийн улс т
өр судлаачид Габриэль Алмонд, Сидней Верба нарын "Иргэний соёл" номын II бүлгийн орчуулгад: Ардчиллын улс төрийн соёлын болон ардчиллыг дэмжигч нийгмийн бүтэц, үйл явцын тухай судалгаа юм. Тэд орчин үеийн таван ардчиллын улс төрийн соёлыг харьцуулахдаа үндэстний "улс төрийн соёл", "улс төрийн нийгэмшилийн тухай" авч үзжээ. Ингэхдээ улс төрийн чиг баримжааны загварыг тодорхойлж "танин мэдэхүйн чиг баримжаа", "мэдрэмжийн чиг баримжаа", "үнэлэх чиг баримжаа" гэж ангилсан ба улс төрийн соёлыг ч мөн овгийн, хамжлагын, оролцооны улс төрийн соёл гэж хуваан авч үзжээ. 

Хууль з
үй, дотоод хэргийн яамны ажилтан Ш.Үнэнтөгсийн "Олон улсын харилцаа -Ази, Номхон далайн орнуудын хэтийн төлөв. Монгол улсын эзлэх байр суурь" өгүүлэлд: Сүүлийн арав гаруй жилд олон улсын тавцан дээр гарч буй зарчмын чанартай өөрчлөлтүүд цаашид ямар үр дүнд хүргэх талаар судлаачид харилцан адилгүй байр суурьтай байдаг. Тэдний нэг хэсэг нь хэт их гүрнүүд устаж, бие даасан улс төрийн хүч болон гарч ирэх Хятад, Европ, Энэтхэг, Япон зэрэг орныг багтаасан олон туйлт тогтолцоог тогтвортой байна гэж үзэж байхад нөгөө нэг хэсэг нь шинээр бүрэлдэх тогтолцоо тогтворгүй байх болно хэмээн дүгнэж байна. Өнөөдөр Монгол улс дэлхийн хамтын нийгэмлэгийн бүх оронтой чөлөөтэй харилцах, Азийн орны статусаа сэргээх бодлогын хүрээнд АНУ, Япон, Өмнөд Солонгос, БНХАУ болон Ази - Номхон далайн бусад оронтой хэвийн харилцаатай болсон билээ. Дэлхийд нөлөө бүхий АНУ, Япон зэрэг улс манай гадаад харилцаанд тодорхой үүрэг гүйцэтгэх болсон учраас тэдний бодлоготой өөрийн ашиг сонирхлоо уялдуулан шургуулж, хэрэгжүүлэх шаардлага тулгарч байна. "Ази-Номхон далайн шинэ хамтын нийгэмлэг" -ийн эдийн засгийн нөөц, чадавхи асар их юм. Азийн баруудаас гадна Хятад, Тайван, Хонконгоос бүрэлдсэн "Их Хятад"-ын эдийн засгийн бүс энд чухал байр суурьтай. Энэ зууны эхний хагаст Хятадын эдийн засагүнэмлэхүй хэмжээгээр дэлхийн хамгийн том болох нь гарцаагүй. Урд хөрш орны эдийн засгийн хөгжлийн амжилт манай орны хувьд ашиггүйгээр барахгүй, аюултай. Учир нь манай улс өнө удаан жилийн турш Хятадад түүхий эд бэлтгэгч хавсарга болно. Монголын түүхий эд голлосон экспортын бүтцийг өөрчлөхөд Ази - Номхон далайн бүс, ялангуяа Зүүн Хойд Азийн (Япон, Солонгос зэрэг) орнуудтай хамтран ажиллах нь нэн чухал. Улс орны хөгжлийн асуудлыг өнөөдрийн тогтолцооны шилжилтийн асуудалтай уялдуулж үзэл баримтлал, бодлого боловсруулах нь чухал. Олон улсын харилцаа зарчмын өөрчлөлтөнд орсон, "дэлхийн шинэ дэг журам" тогтсон нөхцөл байдалд Монгол орны хувьд үндэсний хөгжлийн цэгцтэй үзэл баримтлал, бодлоготой болох ньөнөө цаг үеийн чухал зорилт болоод байна. Аль ч нам засгийн эрх барихаас үл хамааран хамгийн гол нь засаглал тогтвортой байх нь чухал бөгөөд энэ үндсэн дээр үндэсний хөгжлийн цэгцтэй бодлогыг хэрэгжүүлэх таатай нөхцөл бүрэлдэх болно. 

УБИС-ийн Нийгмийн ухааны тэнхимийн багш Д.Бямбажавын бичсэн "Геополитикийн онолын
үндэслэл, түүнийг тодруулах арга зүйн боломж" өгүүлэлд: Геополитик хэмээх нэр томъёог шинжлэх ухааны эргэлтэнд оруулж ирснээс хойш судлаачид хэрхэн тодорхойлж байгаад анхаарлаа хандуулсны зэрэгцээ геополитикийг авч үзсэн онолын үндсэн хандлагуудыг 5 ангилж, тэдгээрийг өөр хооронд нь харьцуулсан дүгнэлт хийхийг оролджээ. Тэрээр уг нэр томъёог бүгд хүлээн зөвшөөрөхүйцээр нэг мөр тодорхойлох боломж байгааг тэмдэглээд үүнийгээ геополитикийн өөртөө шинжлэх ухаанаас эхлээд далд шидийн элементийг агуулсан цогцолбор шинжтэй нээлттэй мэдлэг ухаан болох онцлогтой нь холбон тайлбарласан байна. Түүнчлэн бодит байдлыг задлан шинжлэхэд ямар нэг далд шид, үлгэр домог, үзэл сурталт хандлагаас зайлсхийж бодит холбоо хамаарал, учир шалтгаанд тулгуурлах нь чухал гэсэн санааг дэвшүүлэн тавьжээ.

УТБА-ийн багш Ё.Энхбаяр "Олон нийтийн санаа бодол ба улс т
өрийн оролцоо" өгүүлэлдээ: Нийгмийн сэтгэл зүйн нэг чухал асуудал нь улс төрд олон түмний санаа бодол хэрхэн нөлөөлдөг вэ? гэдэг асуудал юм. Түүнийг судлаач өөрийн бичсэн энэхүү өгүүлэгтээ дараахи асуудпуудтай уялдуулан авч үзсэн байна, Энэ нь: 1. Хорьдугаар зууны гол ололт хэмээгдэж буй сэтгэлзүйн нэг урсгал болох "психоанализын онол", 2. Германы философич Ф.Ницшегийн үзэл санаан дахь массын(олон нийтийн) сэтгэл зүйн тухай бодол эргэцүүлэл, 3. Улс төрийн үйл явц дахь хүний оролцооны асуудлуудыг нийгмийн сэтгэл зүйн орчин үеийн ойлголтуудтай холбох асуудал юм. Эцэст судлаач тухайн асуудлыг бидний ухамсрын гүнд буй өгүүлсэнөгүүлээгүй олон тооны ухамсаргүй бодол санаанууд нийгмийн хөгжлийн хурдацад саад болж байна гэхээс тус болох нь бага юм. Тиймд түүнээс ангижран ухамсаргүй, ашиггүй сэтгэцээс бүтээлч, эрүүл саруул ухаан л ангижирч чадна гэж үзсэн байна.

Нийслэлийн Засаг даргын Статистик, мэдээлэл, судалгааны газрын мэргэжилтэн Д.Дашжавын "Нийслэлийн х
үн амын насжилт, цаашдын төлөв байдал" өгүүлэлдээ: Хүн амын насжилттай холбоотой зарим нэр томъёо, ойлголт ухагдахууныг товч тайлбарлахын хамт Улаанбаатар хотын хүн амын насжилтынөнөөгийн байдал, цаашдын төлөв байдлын талаарх урьдчилсан таамаглалыг хүн ам, орон сууцны 2000 оны улсын тооллогын дүнд үндэслэн хийсэн байна. Түүний дэвшүүлж буй таамаглалаар 2020 оны үеэс нийслэлийн хүн ам хөгшрөлтийн өмнөх 2-р үе рүү, 2025 оноос хөгшрөлтийн 3-р үе pүү шилжин орох ажээ. 

УТБА-ийн багш Ч.Баатарын бичсэн "Орон нутгийн 
өөрийн удирдлагын түүхэн хөгжлийн зарим асуудал" өгүүлэгт: Орон нутгийн өөрөө удирдах ёс гэж юу болохын үндсэн хийгээд хамгийн ерөнхий утгынх нь хүрээнд тайлбарласан байна. Мөн үүний сацуу орон нутгийн өөрөө удирдах ёс түүний түүхэн хөгжлийн үйл явц, тэдгээр түүхэн цаг үе бүхэнд тухайн ойлголттой холбоотойгоор боловсруулагдан нийгэмд бодиттойгоор хэрэгжиж байсан гол онолуудын товч агуулгыг илэрхийлэн гаргасан байна. Мөн одоо хүртэл философичид, улс төр судлаачдын хувьд маргаантай асуудал байгаа дараахи асуудлуудыг дээр дурьсан онолуудын хандлагаар ерөнхийд нь цухас авч үзсэн байна. Энэ нь орон нутгийн өөрийн удирдлага нь төрийн үйл ажиллагааны үргэлжлэл үү?, эсвэл биеэ даасан институт үү? хэмээх асуудал юм. Эцэст нь нутгийн өөрийн удирдлага үйл ажиллагааг төрийн удирдлагын үйл ажиллагааны төвлөрөлийг орон нутагт сааруулахтай үйл явцтай холбон тайлбарлах хандлага давамгайлж байна хэмээн үзжээ. 

МУИС-ийн докторант Б.Пунсалдуламын бичсэн "Т
үүх бичлэгийн шинэчлэлийн асуудалд" өгүүлэгийн гол зорилго нь түүх бичлэгийн уламжлалт ойлголтыг өөрчлөх, шинэчлэн бичих асуудалд оршиж байгаа болно. Түүх бичлэгийн асуудалд герменевтик философийн үүднээс хандах нь маш чухал орчин үед түүх бичлэгийн хамгийн сонгодог хэлбэр болоод байна. Герменевтик философийн үүднээс түүх бичлэгт хандах хандлага нь үндсэн гурван ойлголтын хүрээнд хэрэгждэг бөгөөд эдгээр нь: 1. Хэл, 2. Ойлгохуй, 3. Текст юм. Эдгээр ойлголтуудын үндсэн дээр түүхийн сурвалжыг тодруулан, түүнд анализ хийх үндсэн дээр өнгөрсөн ба одоогийн харилцан ярилцлагаас үүдэх үнэн ухаарал байхаар түүх бичлэгийг үйлдэх хэрэгтэй хэмээн үзсэн байна. Энэ бүхнээс дүгнэж түүх бичлэгийн асуудалд герменевтикийн үүднээс хандсанаар, түүх бичлэгийн танин мэдэхүйн зохистой үр дүн нь цөөнгүй тохиолдолд объектив практик нөхцөлөөр тодорхойлогддогийгүгүйсгээгүй болохыг заасан байна. 

УТБА-ийн багш Б.Алтанс
үх "Фридрих фон Хайек"-ын тухай бичихдээ: ХХ зууны суут сэтгэгчдийн нэг, Английн эдийн засагч Фридрих фон Хайекийн нэр зөвхөн эдийн засагч төдийгүй коммунизм болон төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засгийн тогтолцоог эрс шүүмжлэгчийн хувьд нэрд гарсан юм. Тэрээр Гитлер төрийн эрхэнд гарч, Европ тив бараг бүхэлдээ тоталитар дэглэм, дарангуйллын торонд орж, чөлөөт сонголтыг баталгаажуулсан зах зээлийн эдийн засаг бүү хэл иргэдийн наад захын боломжийг хаагдуулсан тэр үед төрийн зохицуулалтаас илүү "үл үзэгдэх" гар зах зээлийг хамгийн хурдан эрүүлжүүлж чадна гэсэн үзэл бодлоо эрс хамгаалж байлаа. Хайек орчин үеийн эдийн засгийн шинжилгээ болон шинжилгээний арга барилыг эрс өөрчилсөн томоохон нээлтүүдийг хийсэн төдийгүй олон гарамгай эдийн засагчдын (тухайлбал, Милтон Фридман) үзэл баримтлал төлөвшихөд гол үүрэг гүйцэтгэсэн багш нь байсан билээ. Эдийн засгийн хөгжилд зөвхөн эдийн засгийн төдийгүй, улс төр, эрх зүй, институционал шинжтэй олон хүчин зүйлүүд цогц нөлөөлдгийг баталсан түүний бүтээлүүд өнөө хэр анхаарал татсаар байна.